کنترلر دما چیست ؟ و انواع آن کدام است ؟

كنترل كننده الكتريكي خودكار است براي تنظيم دما در فضاي بسته، معمولاً آن را به دستگاه هاي گرم يا سرد ساز متصل مي كنند; تا با قطع و وصل دستگاه، آن فضا را در دماي تنظيم شده ثابت نگه دارد.

هنگامي كه دما به نقطه تنظيم برسد، ترموستات مدار برقي دستگاه را قطع مي كند و وقتي دما 3 الي 5 درجه از نقطه تنظيم پايين تر رود، دوباره مدار را وصل مي كند و دستگاه روشن مي شود.

ترموستات از ترکیب کلمات یونانیThermo(گرما) و statos (توقف و ماندن) تشکیل شده است. بنابراین از ادغام این دو کلمه متوجه می­شویم که ترموستات وسیله ای است که گرما را در نقطه­ ی set شده حفظ می کند.

ترموستات ها علاوه بر نمایش دادن مقدار دما، قابلیت های دیگری نیز دارند. ترموستات ها میتواند دما یک محیط را ثابت نگه دارند. بعضی از ترموستات ها می توانند بیش از یک حسگر دما را به آنها متصل کرد تا دما را نمایش دهند. توانایی خواندن و نمایش مقدار دما را PLC ها نیز دارا می باشد. اما از آنجایی که شاید از لحاظ اقتصادی در خیلی از موارد استفاده از PLC ها توجیح نداشته باشند از ترموستات می توان بهره برد.بعضی از ترموستات ها همچنین قابلیت شبکه شدن در پروسه ی صنعتی را دارند. می توانند چندین آلارم را از آنها خواند. همچنین ترموستات ها قابلیت PID شدن را دارند که این قابلیت مهم باعث می شود که استفاده از این تجهیز را در مشعل ها افزایش دهد.

ترموستات ها مدهای کاری متنوعی دارند برای مثال می­توان به مد سرما و گرما در ترموستات ها اشاره کرد.همچنین مد کنترلی نیز در ترموستات تعریف می­شود. در واقع خروجی ترموستات می­تواند به مدهای مختلفی تعریف شود می­تواند خروجی ترموستات( یعنی روش­های رسیدن به دمای تنظیم شده توسط کاربر) بصورت ON/OFF باشدکه در این حالت خروجی ترموستات میتواند به صورت رله ای و یا SSR عمل کند. اما مد پرکاربرد دیگری نیز وجود دارد که آن را مد PID می­گویند. در مد PID کنترل به دلیل قطع و وصل زیاد فقط باید بصورت SSR انتخاب شود.

مد ON/OFF :  الف – رله ای    ب – SSR

مد PID : فقط حالت SSR

همچنین بعضی از ترموستات ها توانایی ذخیره سازی اطلاعات مربوط به دما را دارا می باشند که این کار باعث گسترش استفاده از این تجهیز می­ شود.

موارد کاربرد ترموستات :

به طور کلی ترموستات برای تنظیم درجه حرارت مایعات، گازها و جامدات در دستگاه های گرم یا سردساز در بخش های مختلف زیر مورد استفاده قرار می گیرد:

صنعتی: اعم از گلخانه ها، گرم خانه، کوره، دیگ های بخار و اتوکلاوها و …

ساختمان: در بخش تاسیسات اعم از شوفا‍‍‍ژ خانه های مرکزی و کنترل دما در سیستم های هواساز، چیلر و فن کوئل و …

لوازم خانگی: در لباسشویی، ظرفشویی، سرخ کننده ها، سماور برقی، فرهای برقی، آبگرمکن برقی و گازی و …

انواع ترموستات :

انواع ترموستات از نظر سنسور :

ترموستات با سنسور مکانیکی : این نوع ترموستات با استفاده از فرمان حسگر حرارتی توسط یکسری رابط مکانیکی به میکروسوئیچ، سبب قطع و وصل مدار الکتریکی می شود محصول این نوع تکنولوژی دارای عمری طولانی است. ترموستات الکترومکانیکی دارای دو نوع حسگر دما می باشد. یک نوع آن بر اساس اصل انبساط مایع عمل می کند. این سیستم حرارتی که diastat نامیده می شود و با نام ترموستات مویین نیز شناخته شده است، شامل: سنسور یا حسگر، لوله مویین و دیافراگم می باشد. هنگامی که دمای سنسور بالا می رود مایع از طریق لوله مویین به داخل دیافراگم رفته و ایجاد انبساط کاری (Working distention) می نماید. به وسیله این انبساط کاری کلید فنری (Snap action) به کار می افتد که می تواند مدار را باز کنند یا ببندد. نوع دیگر توسط انبساط فلز؛ که ترموستات بایمتال نامیده می شود، مستقیماً با انبساط فلز، کلید فنری عمل می کند.

ترموستات با سنسور دیجیتال : این نوع ترموستات فرمان دریافت شده از سنسور دمایی را توسط جریان الکترونیکی به یک رله مینیاتوری منتقل و سبب قطع و وصل جریان الکتریکی می گردد.

ترموستات ها از نظر محل نصب، نوع عملکرد، فصل سالی، نوع سنسور، رنج کاری، تعداد مراحل کار و از نظر حرارت به انواع مختلفی تقسیم می شوند.

از نظر محل نصب: به انواع اتاقی، کانالی، مستغرق و جداری تقسیم می شوند.

از نظر نوع عملکرد: به انواع قطع و وصلی و تدریجی تقسیم می شوند.

از نظر حرارت: به انواع حرارتی و برودتی تقسیم می گردند.

از نظر رنج: به زیر صفر و بالای صفر تقسیم می شوند.

از نظر تعداد مراحل کار: به یک مرحله ای، دو مرحله ای و پله ای(استپ کنترل) تقسیسم می گردند.

از نظر نوع سنسور: به بیمتالی، فانوسه ای، رئوستا و دیافراگمی تقسیم می شوند.

از نظر فصلی: به سه نوع تابستانی، زمستانی و دو فصلی تقسیم می شوند.

قابلیت های ترموستات:

1-دقت اندازه گیری بالا

2-قابلیت کنترل دما در حالت سرد و گرم

3-قابلیت متصل کردن انواع ترموکوپل ها و RTD به آن ها

4-دارای خروجی SSR و یا رله ای

5-قابلیت انتخاب شیوه کنترل ON/OFFو یا PID

مواردی که در خرید ترموستات باید دانست :

1-نحوه ی کنترل

2-تعداد آلارم

3-تعداد ورودی ترموکوپل با RTD

4-قابلیت نمایش خرابی

5-ابعاد ترموستات